สายน้ำ...สายใยวัฒนธรรม

 
'น้ำ' นับเป็นหนึ่งในธรรมชาติที่มีความสำคัญยิ่งสำหรับมนุษย์
สังคมไทยในอดีต น้ำได้ให้ชีวิตแก่ชุมชน นับแต่การตั้งถิ่นฐานบ้านเรือน
การคมนาคมสัญจร การเกษตรกรรม
กระทั่งผสมผสานกลมกลืนเป็นส่วนสำคัญของวิถีชีวิต วัฒนธรรมประเพณี และคติปัญญา


'น้ำ' ก่อให้เกิด 'สายน้ำ' ที่บรรพบุรุษไทยมอบความรัก ความเชื่อ เอื้ออาทร
และมีความผูกพันมากเกินกว่าคำพรรณนาใดๆ
ต่อเมื่อวิถีชีวิตเริ่มเปลี่ยนไปตามแนวทางการพัฒนาสมัยใหม่ที่เต็มไปด้วยสิ่งรุมเร้าและเร่งรีบ
เราก็ค่อยๆ เริ่มลืมความสำคัญและบทบาทของ "สายน้ำที่มีความผูกพันทางชีวิตและวัฒนธรรม" ลงไปทุกทีๆ
เราใช้ และรังแก 'น้ำ' เพียงเพื่อสนองประโยชน์ส่วนตนเท่านั้น
โดยละเลยและลืมเลือนการผสมผสานคุณค่าของน้ำ กับความเชื่อลงในจิตวิญญาณของเรา ดังเช่นครั้งอดีต


กองทุนสิ่งแวดล้อมวัฒนธรรม ขอนำเสนอเรื่องราวของ 'สายน้ำ' กับความผูกพันทางวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมในสังคมไทย เพื่อสะท้อนมุมมองเกี่ยวกับ 'น้ำ' ผ่านทางกิจกรรมของกองทุนฯ และผ่านสายตานักวิชาการแขนงต่างๆ อาทิ สถาปนิก นักประวัติศาสตร์ นักผังเมือง ศิลปิน นักมานุษยวิทยา นักโบราณคดี นักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ฯลฯ เพื่อกระตุ้นให้คนในสังคมมองเห็น ความสำคัญแลไม่
ละเลยต่อ "สายน้ำ...สายใยชีวิต" มิเช่นนั้นอาจซ้ำรอยกับที่ กรุงเทพฯ เมืองหลวง ของเราได้ประสบมา

 

ทุกๆ ปี เมื่อถึงฤดูน้ำหลากและการจราจรในกรุงเทพฯ ติดขัด พวกเด็กๆ กลับสนุกสนานเบิกบานใจ ในขณะที่สวนสาธารณะที่ทางราชการพยายามสร้างขึ้นโดยเลียนแบบมาจากอุทยานล่าสัตว์ของฝรั่งไม่ค่อยจะได้ผล ผู้เฒ่าผู้แก่จะขยันรดน้ำต้นไม้กระถางซึ่งตั้งเรียงรายอยู่บนชานบ้านเหนือระดับน้ำท่วม
ท่ามกลางการจราจรที่เบียดเสียดเยียดยัดบนถนน คนขับรถสิบล้อจะผูกแม่ย่านางไว้บูชาเหนือพวงมาลัย เพื่อช่วยนำทางให้พาหนะของเขาสามารถฝ่าทะเลอันปราศจากกาลเวลาไปสู่จุดหมายปลายทางได้...
นี่แหละคือสัญชาตญานทางน้ำของคนไทยซึ่งเป็นแรงดันให้เกิดศิลปวัฒนธรรมที่ได้บรรยายมาตั้งแต่ต้น และก็เป็นสัญชาตญานที่กำลังจะหายสาปสูญไปในที่สุด


โครงการ : ศิลปินกับสายน้ำ : ล่องแม่กลอง...ท่องแม่น้ำเพชร


แนวคิด : สายน้ำกับความผูกพันทางชีวิตและวัฒนธรรม
เชิญกลุ่มจิตรกรลงเรือล่องแม่น้ำแม่กลอง/ เพชรบุรี 3 วัน 2 คืนท่ามกลางบรรยากาศ และกลิ่นอายของสิ่งแวดล้อมวัฒนธรรมพื้นถิ่นชนบท กลั่นกรองออกมาเป็นภาพสวยตามจินตนาภาพของตนเอง

เป้าหมาย :

1. สะท้อนแนวความคิดของเหล่าจิตรกร ผ่านฝีแปรงและผืนผ้าใบตามแนวคิดข้างต้น เป็นผลงานทางศิลปะ
2. กระตุ้นเตือนผู้คนให้นึกถึงสายน้ำกับความผูกพันทางวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม ที่นับวันจะจืดจางไป โดยจัดนิทรรศการ
  แสดงผลงานของจิตรกรเหล่านั้น
3. เพื่อให้ประชาชนทั่วไปได้ร่วมซึมซับความงดงามทางศิลปะ ผ่านทางภาพเขียนของเหล่าจิตรกร
4. ส่งเสริมเหล่าจิตรกรให้มีกำลังใจในการทำงานด้านศิลปวัฒนธรรม
5. หาทุนให้จิตรกรและกองทุนสิ่งแวดล้อมวัฒนธรรม เพื่อใช้ในการทำงานด้านสิ่งแวดล้อมวัฒนธรรม


จิตรกรรับเชิญ : 47 ท่าน

ศิลปินแห่งชาติ ศิลปินชั้นเยี่ยม และศิลปินอาวุโส

1. อ. สวัสดิ์ ตันติสุข ศิลปินแห่งชาติ สาขาจิตรกรรม พ.ศ. 2534
2. ศ. ประหยัด พงษ์ดำ ศิลปินแห่งชาติ สาขาภาพพิมพ์ พ.ศ. 2541
3. ผศ. มานิตย์ ภู่อารีย์ ศิลปินชั้นเยี่ยม ประเภทภาพพิมพ์ พ.ศ. 2505
4. รศ. ประทีป สว่างสุข ศิลปินอาวุโส
5. รศ. เกียรติศักดิ์ ชานนนารถ ศิลปินชั้นเยี่ยม ประเภทจิตรกรรม พ.ศ. 2538
6. อ. ปรีชา อรชุนกะ ศิลปินอาวุโส


ศิลปิน

1. อ. ธงชัย รักปทุม
อธิการ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กรมศิลปากร
2. อ. สมศักดิ์ เชาวน์ธาดาพงศ์ ผู้อำนวยการวิทยาลัยช่างศิลป์ นครศรีธรรมราช
3. ผศ. วิโชค มุกดามณี ผู้อำนวยการหอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
4. อ. สมวงศ์ ทัพพรัตน์ อาจารย์คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
5. อ. สรรณรงค์ สิงหเสนี อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหาร ลาดกระบัง
6. อ. ปัญญา วิจินธนสาร รองอธิการบดีฝ่ายศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร
7. อ. พิชิต ตั้งเจริญ ผู้อำนวยการหอศิลป์ คณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร
8. อ. วีระเดช พนมวัน ณ อยุธยา
ผู้ช่วยผู้อำนวยการหอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
9. อ. ศุภชัย สุกขีโชติ อาจารย์วิทยาลัยช่างศิลป์ ลาดกระบัง
10. อ. ปรีกมล เชี่ยววานิช
อาจารย์วิทยาลัยช่างศิลป์ ลาดกระบัง
11. อ. ปรีชา ปั้นกล่ำ
อาจารย์คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
12. อ. ไพโรจน์ วังบอน
อาจารย์คณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร
13. อ. นาวิน เบียดกลาง อาจารย์คณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร
14. อ. ชิโนรส รุ่งสกุล อาจารย์คณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร
15. อ. ศักดา ทิพย์วารี อาจารย์คณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร
16. อ.โชคชัย ตักโพธิ์
อาจารย์คณะศิลปกรรม วิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี
17. อ. ศรีวรรณ เจนหัตถการกิจ อาจารย์คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร
18. อ. วุฒิกร คงคา อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหาร ลาดกระบัง
19. อ. สุรเดช แก้วท่าไม้
อาจารย์คณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากร
20. อ. พิสุทธิ์ พันธ์เทียร อาจารย์สถาบันราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
21. อ. พิสิทธิ์ พันธ์เทียร อาจารย์สถาบันราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
22. คุณประยุทธ ฟักผล
ศิลปินอิสระ
23. คุณสุจินตน์ ตรีณรงค์
ศิลปินอิสระ
24. คุณสมภพ บุตราช ศิลปินอิสระ
  คุณอาคม ด้วงชาวนา ศิลปินอิสระ
25. คุณณัฐเลิศ ภัทรอกนิษฐ์
ศิลปินอิสระ
26. คุณสันทนา ปลื้มชูศักดิ์ ศิลปินอิสระ
27. คุณสมศักดิ์ รักษ์สุวรรณ ศิลปินอิสระ
28. คุณอลงกรณ์ หล่อวัฒนา ศิลปินอิสระ
36. คุณรังสิต มามาตร์ ศิลปินอิสระ
36. คุณวิเชียร บุญมีมาก
ศิลปินอิสระ
36. คุณสุวัฒน์ วรรณมณี ศิลปินอิสระ
36. คุณวรสันต์ สุภาพ ศิลปินอิสระ
36. คุณโอภาส โชติพันธวานนท์ ศิลปินอิสระ
36. คุณประมวล ทุ่งปรือ ศิลปินอิสระ
36. คุณพลุตน์ มารอด ศิลปินอิสระ
36. คุณภัชราวุฒิ พัดสูงเนิน ศิลปินอิสระ
36. คุณสุวรรณี สารคณา ศิลปินอิสระ
36. ดร. วิจิตร วรุตบางกรู ศิลปินอิสระ
38. คุณวลัยลักษณ์ ดำรงค์มงคลกุล ศิลปินอิสระ

ศิลปินอาวุโส อ.มานิตย์ ฮ.ปรีชา อ.ประทีป ศิลปินจากสถาบันการศึกษาและศิลปินอิสระ
ภาพทิวทัศน์ริมสองฝั่งน้ำแม่กลอง และแม่น้ำเพชรบุร



กองทุนสิ่งแวดล้อมวัฒนธรรม
เชิญศิลปินล่องเรือเพื่อวาดรูปวิถีชีวิต สายน้ำ ความผูกพันธ์ทางวัฒนธรรมริมสองฝั่งน้ำ
ในวันที่ 12 - 14 สิงหาคม 2542 ดังมีกำหนดการเดินทาง ดังนี้


12 สิงหาคม 2542 ล่องแม่น้ำแม่กลอง


07.00 น.
จิตรกรพบกันที่หน้าหอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ขึ้นรถโค้ชปรับอากาศ ออกเดินทางสู่ จ.สมุทรสงคราม
10.00 น.
ลงเรือที่ท่าน้ำวัดเพชรสมุทรวรวิหาร ล่องเรือไปตามแม่น้ำแม่กลอง ชมบรรยากาศสองฟากฝั่งแม่น้ำ ถึงบริเวณปากน้ำ ซึ่งเป็นป่าชายเลนออกสู่ทะเล จอดเรือให้หามุมวาดรูปตามอัธยาศัย
12.00 น.
รับประทานอาหารกลางวันบนเรือ ล่องเรือขึ้นไป จ.ราชบุรี ชมวิถีชีวิตริมน้ำ วัดริมน้ำ และจอดเรือให้หามุมวาดรูปตามอัธยาศัย
17.00 น.
ถึง จ.ราชบุรี เดินทางเข้าที่พัก ณ โรงแรมโกลเด้นซิตี้
18.30 น.
รับประทานอาหารค่ำ พร้อมดนตรี และพักผ่อนตามอัธยาศัย

13 สิงหาคม 2542 ท่องแม่น้ำเพชรบุรี

08.00 น.-09.00 น.
รับประทานอาหารเช้า
09.00 น.
ออกเดินทางสู่ จ.เพชรบุรี
10.00 น.
ถึง จ.เพชรบุรี ลงเรือหางยาวที่ท่าน้ำวัดมหาธาตุ ล่องเรือไปตามลำน้ำเพชรบุรี สัมผัสชีวิตริมน้ำ และชุมชนชาวประมง ถึงปากน้ำที่ ต.บ้านแหลม วาดรูปตามอัธยาศัย
13.00 น.
รับประทานอาหารกลางวัน ที่ร้านอาหารทับทิมทอง แหลมเหลว
14.30 น.
ขึ้นรถไปปากแม่น้ำเพชรบุรี ที่ ต.บางตะบูน ล่องเรือชมบรรยากาศบริเวณปากแม่น้ำออกสู่ทะเล ชมพระอาทิตย์อัสดง วาดรูปตามอัธยาศัย
18.00 น.
ออกเดินทางไปชะอำ
19.00 น.
ถึงบริเวณพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน เข้าที่พัก ณ บ้านพักรับรองของค่ายพระราม 6 และรับประทานอาหารค่ำ พร้อมดนตรี

14 สิงหาคม 2542 พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน ค่ายพระราม 6

08.00 น. - 09.00 น.
รับประทานอาหารเช้า
09.00 น. - 12.30 น.
หามุมสวยๆ ในบริเวณพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน นั่งวาดรูปตามอัธยาศัย
12.30 น. - 13.30 น.
รับประทานอาหารกลางวัน
14.00 น. - 16.00 น.
วาดรูปกันต่อ และเก็บภาพศาลาริมทะเลสวยๆ ก่อนเดินทางกลับ
18.30 น.
กลับถึงหอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยสวัสดิภาพ

 

นิทรรศการแสดงผลงานภาพเขียน
"ศิลปินกับสายน้ำ : ล่องแม่กลอง...ท่องแม่น้ำเพชร"
10-15 กันยายน 2542
ณ โรงแรมอิมพิเรียลควีนส์ปาร์ค ห้องเมสซานีน


จากทิวทัศน์สู่จินตนาการ
จากจินตนาการผ่านฝีแปรง
จากฝีแปรงสู่ผืนผ้าใบ.............................