วารสารผลิใบ สมัครสมาชิก ฉบับล่าสุด ฉบับย้อนหลัง

ารพิษปนเปื้อนในาหาร
สารคดี
ปิยวรรณ คงสาคร เรื่อง


เส้นทางการปนเปื้อนสารพิษ | รู้เท่าทันพิษภัยในแหล่งอาหาร | ทางเลือกบนทางรอด : ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน |

วิธีง่ายๆ ในการลดสารพิษตกค้างในผักและผลไม้

เส้นทางการปนเปื้อนสารพิษ แต่เดิมนั้นวิถีการเกษตรของไทยมีลักษณะพึ่งพาตัวเองตามธรรมชาติ เป็นการเพาะปลูกเพื่อยังชีพ
ในครัวเรือน หากผลผลิตเหลือเฟือก็จะแบ่งปันเพื่อนบ้านจนกลายเป็นวัฒนธรรมน้ำใจพึ่งพาอาศัยกันเรื่อยมา ครั้นเมื่อสังคม
ขยายตัวมากขึ้น มีการกำหนดมูลค่าของสิ่งของด้วยเงินตรา ทำให้เกิดรูปแบบการแลกเปลี่ยนโดยวิธี "ซื้อขาย" ในพื้นที่เฉพาะ
ที่เรียกกันว่า "ตลาด" ทั้งผู้ซื้อและผู้ขายจึงมาพบปะกันเพื่อทำหน้าที่สนองตามความต้องการของแต่ละคน ระบบการเกษตร
แบบพึ่งพาตัวเองจึงเปลี่ยนเข้าสู่ระบบการเกษตรเพื่อการค้า ทำให้เกษตรกรพยายามแสวงหาวิถีทางเพื่อให้ได้ผลผลิตมากที่สุด
สำหรับรองรับความต้องการของผู้บริโภค เพราะนั่นหมายถึงรายได้จำนวนมาก

วิธีการหนึ่งที่เกษตรกรนิยมใช้เพิ่มผลผลิตคือ การใช้สารเคมีในกระบวนการผลิต เพราะเชื่อว่าจะช่วยกำจัดแมลงและศัตรูพืช
ต่างๆ รวมทั้งช่วยป้องกันการแพร่กระจายของโรคระบาดในพืชได้ ทว่าในความเป็นจริง สารเคมีย่อมเป็นเหมือนดาบสองคม
ด้านหนึ่งอาจให้ประโยชน์ตามคุณสมบัติทางวิทยาศาสตร์ แต่อีกด้านหนึ่งย่อมจะให้โทษ หากใช้ไม่ถูกวิธี เช่น เกษตรกรเก็บ
เกี่ยวผลผลิตเร็วขึ้น เพราะกลัวจะไม่ทันส่งขาย ทำให้สารเคมีสลายตัวไม่ทัน ตกค้างอยู่ในผลผลิตนั้นๆ และเมื่อส่งขายไปสู่
ผู้บริโภค พิษภัยจากสารเคมีตกค้างก็แทรกซึมปนเปื้อนอยู่ในอาหารแปรรูปต่างๆ

ไม่เพียงแต่ผู้บริโภคที่มีโอกาสเสี่ยงได้รับพิษภัยจากสารเคมีเท่านั้น ผู้ผลิตหรือเกษตรกรเองก็ตกอยู่ในภาวะเสี่ยงเช่นกันเพราะ
สัมผัสกับสารเคมีโดยตรงและเป็นประจำ ทำให้ปริมาณสารเคมีสะสมในร่างกาย จนอาจกลายเป็นโรคร้ายต่างๆ ได้

นอกจากนี้ สารเคมีที่ใช้ในการเกษตรยังตกค้างแทรกซึมลงสู่ดิน ทำให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง และเมื่อสารเคมี
เหล่านั้นไหลลงสู่แหล่งน้ำ ย่อมจะเป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำและพันธุ์พืชริมน้ำต่างๆ มีโอกาสที่สารเคมีจะสะสมอยู่ในตัวของ
สัตว์น้ำจำพวกปลา ปู กุ้ง หอย ฯลฯ ซึ่งล้วนแต่เป็นอาหารของคนเราทั้งสิ้น แน่นอนว่า วงจรสารพิษตกค้างก็มีโอกาสจะหมุน
วนกลับมาสะสมที่ตัวคนหรือผู้บริโภคได้อีกครั้ง

ที่สำคัญไปกว่านั้น ในสภาวะของการแข่งขันทางการค้าที่ "ผู้ขาย" มุ่งแสวงหา "เงิน" มากกว่าการคำนึงถึงจริยธรรมที่มีต่อ
ผู้บริโภค ผลผลิตทางการเกษตรชนิดต่างๆ อาจได้รับการปนเปื้อนจากการใช้สารเคมีอีกระลอกหนึ่ง เพื่อช่วยรักษาสภาพ
ความสดของสินค้าให้ได้มากที่สุด จึงเท่ากับว่า กว่าที่ผลผลิตทางการเกษตรจะถึงมือผู้บริโภคปลายทางนั้นมีโอกาสที่จะสัมผัส
กับสารเคมีต่างๆ ได้ตลอดทาง แล้วอะไรคือความปลอดภัยสำหรับผู้บริโภค?