วารสารผลิใบ สมัครสมาชิก ฉบับล่าสุด ฉบับย้อนหลัง

ความหวังของแผ่นดินกับวิถีการพัฒนา
สารคดี
ปิยวรรณ คงสาคร เรื่อง
นับวันปัญหาสิ่งแวดล้อมได้ก่อตัวและ
ขยายวงกว้างอย่างต่อเนื่องมากขึ้น
มิได้จำกัดอยู่เฉพาะพื้นที่แต่เพียงอย่างเดียว
หากแต่ส่งผลสัมพันธ์ถึงกันจากซีกโลกหนึ่ง
ไปยังอีกซีกโลกหนึ่ง หรือแม้แต่พื้นที่หนึ่ง
ไปยังอีกพื้นที่หนึ่ง ซึ่งพรมแดนทาง
ภูมิศาสตร์ใดๆ ไม่อาจขวางกั้นได้อีกต่อไป

หลายฝ่ายในสังคมเริ่มตั้งคำถามว่า อะไรคือตัวเร่งที่ทำให้ปัญหาสิ่งแวดล้อมลุกลามมากขึ้น มีเสียงตอบที่ชัดเจนสะท้อนกลับมาว่า
กลไกการพัฒนาคือปัจจัยสำคัญที่ทำให้ปัญหารุมเร้าเช่นทุกวันนี้

เห็นจะเป็นคำตอบที่มีเหตุมีผลอยู่บ้าง เพราะการพัฒนาโดยส่วนใหญ่ล้วนแล้วแต่ต้องอาศัยฐานทรัพยากรธรรมชาติด้วยกันทั้งสิ้น

เราคงไม่อาจปฏิเสธกลไกการพัฒนาที่เกิดขึ้นในสังคมได้ หากลองหลับตาลงแล้วนึกภาพตาม ถ้าโลกนี้ปราศจากการพัฒนา
โลกคงหยุดนิ่งอยู่กับที่ และจะเกิดอะไรขึ้นกับสิ่งมีชีวิตบนพื้นโลก

เมื่อมองบนมิติของเหรียญที่มีสองด้าน ด้านหนึ่งคือการพัฒนา ขณะที่อีกด้านหนึ่งคือการอนุรักษ์ หากให้ลองชั่งน้ำหนักว่าด้านไหน
สำคัญและมีบทบาทกว่ากัน เราจะเลือกด้านใด

คงเป็นการยากที่จะตอบคำถามดังกล่าว ดังนั้น ประเด็นคำถามใหม่จึงเกิดขึ้นว่า การพัฒนาสามารถเกิดขึ้นและดำเนินควบคู่ไป
บนพื้นฐานการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมได้หรือไม่ เพราะหากแนวทางการพัฒนามุ่งเน้นควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ เมื่อนั้นย่อมเป็นหนทาง
สู่วิถีการพัฒนาอย่างยั่งยืน

ในโอกาสที่เวทีการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยเรื่องสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา หรือที่รู้จักกันในชื่อสั้นๆ ว่า เอิร์ธ ซัมมิท
(Earth Summit) จะมาถึงในช่วงประมาณวันที่ 27 สิงหาคม - 6 กันยายน 2545 นี้ ที่นครโจฮันเนสเบอร์ก ประเทศแอฟริกาใต้
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนความคืบหน้าในรอบ 10 ปีของการอนุวัตผลจากการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและ
การพัฒนา ตามแผนปฏิบัติการ 21 ซึ่งเป็นกรอบแนวทางในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน

ประกอบกับเนื้อหาสาระสำคัญภาคหนึ่งของการประชุมฯ ให้ความสำคัญกับ "กลุ่มเด็กและเยาวชน" ซึ่งถือได้ว่าเป็นประชากร
กลุ่มหนึ่งของสังคมโลกที่ควรได้รับการปลูกฝังจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมและเป็นกลุ่มที่ควรมีบทบาทในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ดังที่ระบุไว้ในแผนปฏิบัติการ 21 ที่ได้กำหนดให้เยาวชนเป็นกลุ่มสำคัญที่ควรได้รับการส่งเสริมและสนับสนุน โดยให้เยาวชน
มีบทบาทในการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและเปิดโอกาสให้เข้ามามีส่วนร่วมเพื่อการตัดสินใจในเรื่องสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา
อันจะเป็นการสร้างรากฐานของการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมในระยะยาวได้ทางหนึ่ง

"ผลิใบ" ในฐานะสื่อการศึกษาเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขอทำหน้าทบทวนมิติความสัมพันธ์ระหว่าง
"บทบาทของเยาวชน" กับ "การแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม" ซึ่งมิอาจเกิดขึ้นได้โดยลำพัง จำเป็นต้องอาศัยกลไกทาง "การศึกษา"
เป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อนไปข้างหน้า ผสานกับการเปิดโอกาสให้พวกเขาได้รับรู้ สัมผัส และทำความเข้าใจรากฐาน
ที่มาของปัญหาอย่างแท้จริง เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมสำหรับอนาคตบนพื้นฐานของความเชื่อมั่นที่ว่า พวกเขาคือความหวัง
ของแผ่นดิน (อ่านเรื่องเต็มได้ในวารสารผลิใบ ปีที่ 8 ฉบับที่ 48 มีนาคม-เมษายน 2545)