Home About TBCSD Projects News Event & Activity Reports Links Contact TBCSD
Home > โครงการเรียนรู้รัตนโกสินทร์เพื่อการอนุรักษ์  / เล่าข่าว “ กิจกรรมทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 1”

เล่าข่าว “ กิจกรรมทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 1”

โครงการเรียนรู้รัตนโกสินทร์เพื่อการอนุรักษ์
โดย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย

สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ภายใต้ความร่วมมือของสมาคมอนุรักษ์ศิลปกรรมและสิ่งแวดล้อม กองการท่องเที่ยว สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ และคณะกรรมการนักธุรกิจเพื่อสิ่งแวดล้อมไทย ได้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้กับเยาวชนและคณะครูอาจารย์เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจในพัฒนาการและองค์ประกอบของพื้นที่ประวัติศาสตร์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ รวมถึงการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม อีกทั้งร่วมเป็นเครือข่ายในการอนุรักษ์ในพื้นที่ต่างๆ ของกรุงเทพมหานคร ผ่านการเรียนรู้แบบบูรณาการในสถานที่จริง

ในโอกาสที่ทางโครงการได้กำหนดจัดพิธีเปิดกิจกรรม “ ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 1 ” ในวันที่ 18 เมษายน 2551 ได้รับเกียรติจาก ดร.วิระวรรณ สมบัติศิริ (ผู้ช่วยผู้อำนวยการฝ่ายสิงแวดล้อม การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย) ในนามของคณะกรรมการนักธุรกิจเพื่อสิ่งแวดล้อมไทย มากล่าวเปิดกิจกรรมและเปิดโลกทัศน์แห่งการเรียนรู้เพื่อก้าวสู่การเป็น “ ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ ” นอกจากนี้ ในนามของกองการท่องเที่ยวกรุงเทพมหานคร ที่เป็นองค์กรร่วมสนับสนุนการจัดกิจกรรม ดร.นงพะงา บุญปักษ์ ผู้อำนวยการกองการท่องเที่ยว สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร ได้กล่าวเจตนารมณ์เพื่อร่วมสนับสนุนและส่งเสริมในการเป็นทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ในครั้งนี้ด้วย

กิจกรรมทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 1 ได้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 18 – 21 เมษายน 2551 โดยทางโครงการเรียนรู้รัตนโกสินทร์เพื่อการอนุรักษ์ ได้ประชาสัมพันธ์รับสมัครครูและเยาวชนที่ศึกษาอยู่ในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลายในกรุงเทพมหานคร ซึ่งได้รับความสนใจจากครูและนักเรียนเป็นจำนวนมาก แต่เนื่องจากกิจกรรมการเรียนรู้เป็นลักษณะของการเรียนรู้นอกห้องเรียน ( ทัศนศึกษาจร ) และต้องการให้ผู้เข้าร่วมเรียนรู้ได้รับสาระประโยชน์อย่างทั่วถึง ทางโครงการฯ จึงจำกัดจำนวนเพื่อให้มีความความเหมาะสม โดยมีผู้ที่ผ่านการคัดเลือกเข้ารับการอบรมและได้รับประกาศนียบัตร “ ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 1” จำนวน 34 คน จาก 9 โรงเรียน โดยมีครูจำนวน 12 คน และเยาวชน 22 คน โรงเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ ได้แก่ โรงเรียนไตรมิตรวิทยาลัย โรงเรียนมัธยมวัดหนองจอก โรงเรียนเทพศิรินทร์ โรงเรียนเทพศิรินทร์ร่มเกล้า โรงเรียนทวีวัฒนา โรงเรียนสุวรรณสุทธารามวิทยา โรงเรียนวัดประดู่ในทรงธรรม โรงเรียนดอนเมืองจาตุรจินดา และโรงเรียนนวมินทราชินูทิศ บดินทรเดชา

เส้นทางการเรียนรู้ใช้สถานที่จริงในกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีรูปแบบการเดินทางที่แตกต่างกัน ประกอบด้วย การนั่งรถสองชั้นชมภาพของการขยายตัวเมือง ( ทางบก ) กรุงรัตนโกสินทร์ การเดินเท้าเพื่อศึกษาแหล่งโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัฒนธรรม ศึกษาวิถีชีวิตของผู้คนในอดีตผ่านการบอกเล่าและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ และการสังเกตความเป็นอยู่ของคนในชุมชนปัจจุบัน เพื่อให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลง พัฒนาการ ภูมิปัญญาพื้นถิ่น รวมถึงการรับเอาอารยธรรมของต่างชาติเข้ามาผสมผสานและก่อเกิดวัฒนธรรมใหม่ ตลอดจนการศึกษาถึงวิถีชีวิตริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ลำคลองต่างๆ โดยการเดินทาง “ ทางเรือ ” ซึ่งเส้นทางน้ำถือว่าเป็นเส้นทางสัญจรที่มีความสำคัญมากในอดีต และถึงแม้ว่าปัจจุบันจะมีการสัญจรทางบกที่สะดวกและรวดเร็วกว่า แต่การสัญจรทางน้ำและการใช้ประโยชน์จากแม่น้ำลำคลองก็ยังมีให้เห็นอยู่

เยาวชนและครูที่เข้าร่วมกิจกรรมจึงได้เรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและได้เรียนรู้ในสถานที่จริง โดยการรับฟังสาระความรู้จากวิทยากรที่มีความรู้และประสบการณ์ ได้แก่ คุณอุรา สุนทรศารทูล ( ที่ปรึกษา จากสมาคมอนุรักษ์ศิลปกรรมและสิ่งแวดล้อม ) ดร . สุวิชญ์ รัศมิภูติ ( อดีตอธิบดีกรมศิลปากร ) คุณธีรนันท์ ช่วงพิชิต ( นักวิชาการ จากศูนย์ข้อมูลประวัติศาสตร์ชุมชนธนบุรี ) คุณสุดารา สุจฉายา ( นักวิชาการ จากมูลนิธิเล็ก - ประไพ วิริยะพันธุ์ และบรรณาธิการนิตยสารสารคดี ) และคุณระพีพัฒน์ เกษโกศล ( นักพัฒนาการท่องเที่ยว จากกองการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร )

การเรียนรู้ในเมืองมรดกที่มีชีวิตในพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ที่ตั้งอยู่ในอาคารอนุรักษ์(กระทรวงพาณิชย์เก่า) ที่มีการนำเสนอสาระความรู้เกี่ยวกับความเป็นมาของผู้คนและดินแดนในประเทศไทยและดินแดนอุษาคเนย์ โดยเป็นการรวบรวมข้อมูลความรู้ทั้งด้านภูมิศาสตร์ ธรรมชาติวิทยา โบราณคดี ประวัติศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อความเข้าใจอันถูกต้องดีงามเกี่ยวกับตัวตนของคนไทยในปัจจุบันและความสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้านอันจะนำไปสู่ความมั่นคงและสันติภาพในภูมิภาค โดยรูปแบบในการนำเสนอมีลักษณะเป็นความรู้เชิงบูรณาการ กระตุ้นให้คิด และเกิดความสนุกรื่นรมย์กับการเรียนรู้ด้วยตนเองในห้องนิทรรศการทั้ง 17 ห้องที่มีสาระน่าสนใจที่แตกต่างกัน

จากการเรียนรู้ภาคทฤษฎีและการทัศนศึกษาจรจำนวน 3 วัน เยาวชนและครูได้ร่วมกันทำกิจกรรมต่างๆ และได้มีการถ่ายทอดผลงานของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในวันที่สี่ ( วันสุดท้ายของการเรียนรู้ ) ในรูปแบบของการแสดงทัศนะของกลุ่มการเรียนรู้ที่มีต่อชุมชน ย่านเก่า แม่น้ำลำคลอง และสภาพแวดล้อมที่พบเห็นในบริเวณกรุงรัตนโกสินทร์ และที่สำคัญ คือ “ การนำเสนอพันธกิจของโรงเรียน ” โดยครูและเยาวชนแต่ละโรงเรียนจะได้นำไปสานต่อในการจัดกิจกรรมและโครงการต่างๆ เพื่อเป็นการขยายเครือข่ายและร่วมกันอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและสภาพแวดล้อมของกรุงรัตนโกสินทร์ และพื้นที่ในโรงเรียน ชุมชน และสังคมที่อยู่อาศัยให้มีความสมดุลอย่างยั่งยืน โดยประเด็นที่แต่ละโรงเรียนนำเสนอมีดังนี้

โรงเรียนมัธยมวัดหนองจอก : การจัดตั้งชมรมทูตรักษ์รัตนโกสินทร์และประชาสัมพันธ์กิจกรรมผ่านรายการสะพานความรู้สู่ชุมชน โรงเรียน และมัสยิดที่ทางโรงเรียนดำเนินการอยู่แล้ว

โรงเรียนไตรมิตรวิทยาลัย : การเผยแพร่และจัดกิจกรรม Walk Rally เพื่อร่วมส่งเสริมการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม

โรงเรียนเทพศิรินทร์ : การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยเริ่มต้นจากสิ่งแวดล้อมใกล้ตัว คือ คลองผดุงกรุงเกษม จากการเรียนรู้ถึงความสำคัญ เห็นถึงคุณค่าของแม่น้ำลำคลองและความสัมพันธ์กันของสิ่งแวดล้อมต่างๆ และร่วมกันอนุรักษ์คลองผดุงกรุงเกษม โดยการขยายเครือข่ายไปยังนักเรียนในโรงเรียน และโรงเรียนใกล้เคียง

โรงเรียนเทพศิรินทร์ร่มเกล้า : การจัดทำวิทยุเครือข่ายในโรงเรียนและประชาสัมพันธ์การร่วมกันอนุรักษ์คูคลองและรักษาสภาพแวดล้อมในชุมชน

โรงเรียนทวีวัฒนา : การจัดกิจกรรมการอนุรักษ์คลองปทุม และโครงการการจัดพื้นที่สีเขียวใกล้ตลิ่ง รณรงค์ให้ชุมชนร่วมกันเพิ่มพื้นที่สีเขียงโดยการปลูกต้นไม้ การจัดทัศนศึกษาจรในพื้นที่บริเวณโดยรอบชุมชนเพื่อเสริมสร้างความรู้ และการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์

โรงเรียนสุวรรณสุทธารามวิทยา : การจัดกิจกรรมเครือข่ายเยาวชนเพื่อการอนุรักษ์สภาพแวดล้อมเขตบางซื่อ โดยร่วมมือกับโรงเรียนในพื้นที่และขยายเครือข่ายต่อไป

โรงเรียนวัดประดู่ในทรงธรรม : การจัดกิจกรรมเครือข่ายเพื่อการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและขยายเครือข่ายสู่ภายนอก

โรงเรียนดอนเมืองจาตุรจินดา : การจัดกิจกรรมทัศนศึกษาจร เที่ยววัดชมวัง สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เพื่อเป็นการเรียนรู้ในสถานที่จริงและเป็นประสบการณ์ที่แตกต่างจากการศึกษาภาคทฤษฎีในห้องเรียน

โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ บดินทร์เดชา : การจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมให้เยาวชนมีโอกาสได้ทัศนศึกษาในชุมชน เรียนรู้วิถีชีวิตและปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นในชุมชนและสภาพแวดล้อม พร้อมทั้งฝึกการแก้ปัญหาร่วมกับชุมชน และการสอดแทรกความรู้ที่ได้รับจากการเรียนรู้นี้ในกระบวนการเรียนการสอนในวิชาต่างๆ โดยจัดให้เป็นการเรียนรู้แบบบูรณาการ

ในพิธีมอบประกาศนียบัตรให้กับ “ ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 1 ” ได้รับเกียรติจากผู้บริหารจากองค์กรต่างๆ มาร่วมแสดงความยินดี ได้แก่ ศาสตราจารย์ ดร.ไพจิตร เอื้อทวีกุล ประธานสภาสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ดร.ไชยยศ บุญญากิจ รองประธานสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ดร.จำเนียร วรรัตน์ชัยพันธ์ ผู้อำนวยการอาวุโส สถาบันสิ่งแวดล้อมไทยรองศาสตราจารย์ ดร.ประสงค์ เอี่ยมอนันต์ และคุณอุรา สุนทรศารทูล ที่ปรึกษา สมาคมอนุรักษ์ศิลปกรรมและสิ่งแวดล้อม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ พัชรี ชินธรรมมิตร รองผู้อำนวยการ สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ

4 วันแห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้นั้น นับเป็นประสบการณ์อันมีคุณค่ายิ่งสำหรับเยาวชนที่เจริญเติบโตไปเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศในภาคส่วนต่างๆ เพราะช่วงเวลาดังกล่าว เยาวชนได้เรียนรู้เรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับพวกเขาโดยตรง ซึ่งมีที่มาจากบรรพบุรุษในอดีต และสิ่งที่สำคัญที่พวกเราต้องเรียนรู้ถึงพัฒนาการและองค์ประกอบของกรุงรัตนโกสินทร์ รวมถึงความเป็นมาก่อนจะมาเป็นตัวตนของพวกเราในปัจจุบันนั้น เพื่อให้เราได้รู้จักตนเอง และเข้าใจที่จะใช้ชีวิต และปฏิบัติในสิ่งที่จะช่วยสร้างความสมดุลให้เกิดขึ้นในสภาพแวดล้อมในปัจจุบันและอนาคต ดังคำกล่าวที่ว่า
“ เรา...เรียนรู้อดีต...ก็เพื่ออนาคต ”




ย้อนดูกิจกรรมโครงการถนนศิลปะริมคลองคูเมืองเดิม ปี พ.ศ. 2549-2550

Address :16/151 Muang Thong Thani, Bond Street, Bangpood, Pakkred, Nonthaburi 11120 THAILAND
Telephone : +66 2 503 3333 Facsimile : +66 2 504 4826-8 E-mail : tbcsd@tei.or.th