Home About TBCSD Projects News Event & Activity Reports Links Contact TBCSD
Home > โครงการเรียนรู้รัตนโกสินทร์เพื่อการอนุรักษ์  /   กิจกรรมทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 3

จดหมายข่าว

“ กิจกรรมทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 3”

โครงการเรียนรู้รัตนโกสินทร์เพื่อการอนุรักษ์

โดย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย

สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ภายใต้การดำเนินงานโครงการเรียนรู้รัตนโกสินทร์เพื่อการอนุรักษ์ โดยได้รับความร่วมมือจากคณะกรรมการนักธุรกิจเพื่อสิ่งแวดล้อมไทย สมาคมอนุรักษ์ศิลปกรรมและสิ่งแวดล้อม สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ และกองการท่องเที่ยว สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร จัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการภาคสนามให้กับเยาวชนและคณะครูอาจารย์จากโรงเรียนในเขตกรุงเทพมหานคร เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจในคุณค่าและการอนุรักษ์พื้นที่ประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ รวมถึงมีส่วนร่วมเรียนรู้ในการสำรวจเมืองและสิ่งแวดล้อมเพื่อวิเคราะห์สภาพแวดล้อมในพื้นที่กรุงรัตนโกสินทร์ และนำเสนอแนวทางการอนุรักษ์หรือพัฒนาผ่านกระบวนการเรียนรู้และจัดทำแผนที่สิ่งแวดล้อม และการนำผลของการเรียนรู้ไปประยุกต์ใช้ในการอนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อมของโรงเรียนและชุมชนโดยรอบตามพันธกิจที่แต่ละโรงเรียนได้ตั้งเป้าหมายไว้

กิจกรรม “ ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 3 ” จัดขึ้นระหว่างวันที่ 13 – 17 ตุลาคม 2551 โดยมีรูปแบบของการเรียนรู้ที่หลากหลาย ทั้งการศึกษาภาคทฤษฎีเพื่อทำความเข้าใจในเรื่องราวความเป็นมาและพัฒนาการของกรุงรัตนโกสินทร์ การนั่งรถสองชั้นชมกรุงรัตนโกสินทร์ประกอบการบรรยายถึงพัฒนาการของเมืองและสภาพแวดล้อม การท่องเมืองมรดกมีชีวิตในพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้เพื่อศึกษาความเป็นตัวตนของเรา การเดินเท้าประกอบการเรียนรู้ในพื้นที่ประวัติศาสตร์และเส้นทางวัฒนธรรมในเขตกรุงรัตนโกสินทร์ชั้นในตามแนวคลองคูเมืองเดิม รวมถึง การสำรวจสิ่งแวดล้อมเมืองตามรอยเส้นทางประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ โดยดำเนินการสำรวจตามกลุ่มกิจกรรม ภายใต้ความร่วมมือของครูและนักเรียนระดับมัธยมปลายที่มาจากต่างโรงเรียน แต่มีเป้าหมายร่วมกัน คือ ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการพิทักษ์สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์

การจัดกิจกรรมในครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ ดร.สนิท อักษรแก้ว ประธานสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย เป็นประธานในพิธีเปิดโลกทัศน์แห่งการเรียนรู้ และให้ความรู้เกี่ยวกับความสำคัญของการอนุรักษ์และการร่วมเป็นเครือข่าย ภายใต้แนวคิด “ อนุรักษ์ด้วยใจ มิใช่ตามกระแส ” และท่านรองผู้อำนวยการ สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติได้แนะนำแนวทางการเรียนรู้รูปแบบใหม่ของพิพิธภัณฑ์ (ที่แตกต่างไปจากสถานที่เก็บวัตถุโบราณ) ภายใน “ เมืองมรดกมีชีวิต ” (Museum Siam )

กิจกรรมทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 3 ได้รับความสนใจจากครูและนักเรียนในกรุงเทพมหานครสมัครเข้าร่วมกิจกรรมเป็นจำนวนมาก โดยมีกลุ่มเป้าหมายที่ได้รับคัดเลือกเข้าร่วมเรียนรู้และได้รับประกาศนียบัตร ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 3 จำนวนทั้งสิ้น 47 คน จาก 11 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนปทุมคงคา โรงเรียนสายปัญญา ในพระบรมราชินูปถัมภ์ โรงเรียนเทพศิรินทร์ โรงเรียนเทพศิรินทร์ร่มเกล้า โรงเรียนเพลินพัฒนา โรงเรียนวัดน้อยนพคุณ โรงเรียนสุวรรณสุทธารามวิทยา โรงเรียนราชนันทาจารย์สามเสนวิทยาลัย 2 โรงเรียนมัธยมวัดหนองจอก โรงเรียนแจงร้อนวิทยา และโรงเรียนดอนเมืองจาตุรจินดา โดยทางโครงการฯ ได้รับเกียรติจาก คุณฉัตรศิริ ธรรมารมณ์ คุณธีรนันท์ ช่วงพิชิต และคุณรณวัฒน์ เอมะสิทธิ์ มาให้ความรู้และร่วมเป็นคณะทำงานเพื่อถ่ายทอดบทเรียนและประสบการณ์ให้กับผู้เข้าร่วมอบรม

ความหลากหลายของการเดินทางบนสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกันในพื้นที่ประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ที่ทุกพื้นที่ที่เหยียบย่างล้วนแล้วแต่มีความสำคัญ การเรียนรู้ในพื้นที่จริงนับเป็นประสบการณ์ที่ช่วยให้ผู้เรียนรู้ได้สัมผัสบรรยากาศและมองเห็นเรื่องราวต่างๆ ย้อนกลับไปในอดีต และช่วยเสริมพลังทางความคิดให้สามารถวิเคราะห์เพื่อกำหนดแนวทางของความเป็นไปของเส้นทางสายวัฒนธรรมสายนี้ในอนาคตได้ การเรียนรู้ในรูปแบบดังกล่าวสร้างความตื่นตาตื่นใจและความเพลิดเพลินพร้อมๆ กับการสะสมสาระการเรียนรู้ของกลุ่มผู้เข้าอบรมเป็นอย่างมาก เส้นทางสายประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ประกอบกับความหลากหลายของวิถีชีวิตผู้คนที่พบเห็นในพื้นที่ที่ทุกคนได้ลงไปสัมผัสนั้น ช่วยสร้างความเข้าใจและตอกย้ำให้เข้าใจในเรื่องของ “ การมีจิตสำนึก ” และ “ การจัดการที่ดีและเหมาะสม ” ในพื้นที่ต่างๆ ได้เป็นอย่างดี โดยในการทัศนศึกษาจรนั้นเน้นการศึกษาแหล่งโบราณสถาน ศิลปวัฒนธรรม วิถีชีวิตของผู้คนในอดีต ผ่านการบอกเล่าหลักฐานทางประวัติศาสตร์ และการสังเกตความเป็นอยู่ของคนในชุมชนปัจจุบัน เพื่อให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลง พัฒนาการ ภูมิปัญญาพื้นถิ่น รวมถึงการรับเอาอารยธรรมของต่างชาติเข้ามาผสมผสานและก่อเกิดวัฒนธรรมใหม่ในแต่ละยุคสมัย

จากการนำเครื่องมือที่ใช้ประกอบการสำรวจสิ่งแวดล้อมที่เรียกว่า “ แผนที่สีเขียว ” หรือ “ แผนที่สิ่งแวดล้อม ” มาช่วยในการศึกษาเรียนรู้สิ่งแวดล้อมเมืองในกรุงรัตนโกสินทร์ ทำให้ผู้เรียนรู้มีโอกาสได้ลงมือปฏิบัติการในพื้นที่จริง ฝึกการสังเกตและรู้จักแยกประเภทของสิ่งแวดล้อมในมิติต่างๆ ที่มีทั้งลักษณะที่ดี เป็นประโยชน์ ควรจะได้รับการอนุรักษ์ และสิ่งที่ไม่ดี เป็นโทษ ควรจะปรับปรุงและพัฒนาอย่างเหมาะสม นอกจากนี้ กิจกรรมดังกล่าวยังเป็นแบบฝึกหัดให้เยาวชนรู้จักการวิเคราะห์ สรุปผล และนำเสนอแนวทางในการพัฒนาบนพื้นฐานของความคิดของกลุ่มกิจกรรม และจากการได้ฝึกฝนและเรียนรู้สิ่งแวดล้อมในพื้นที่กรุงรัตนโกสินทร์นี้ ยังผลให้สมาชิกจากโรงเรียนต่างๆ สามารถสร้างสรรค์โครงการและกิจกรรม โดยนำเสนอเป็นพันธกิจของโรงเรียนและเครือข่ายด้านการอนุรักษ์ และจะนำไปปฏิบัติให้สัมฤทธิ์ผลในโรงเรียน และท้องถิ่นของตนในอนาคตอันใกล้

นอกจากการเรียนรู้เรื่องราวต่างๆ ในกรุงรัตนโกสินทร์แล้ว การได้พบเพื่อนใหม่ การได้ร่วมเป็นเครือข่าย “ ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ ” ทำให้ผู้เข้าร่วมอบรมรู้สึกถึง “ ความรับผิดชอบ ” ในการ “ ร่วมเป็นส่วนหนึ่ง ” ของการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อมของกรุงรัตนโกสินทร์ โดยกลุ่มทูตฯ ได้กล่าวไว้ว่า “ ...พวกเราจะต้องกลับมาพบกันอีก เพื่อมานำเสนอผลงาน และแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับ พันธกิจ ที่พวกเราได้นำเสนอไว้ในวันนี้ …”

ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ครั้งนี้ ผู้เข้าร่วมอบรมได้ให้ความสนใจและปฏิบัติการตามที่ได้รับมอบหมายอย่างครบถ้วน และด้วยความมุ่งมั่นที่จะร่วมกันสร้างสรรค์ผลงานด้านการอนุรักษ์เพื่อสืบทอดเจตนารมณ์ในการเป็นทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ กลุ่มกิจกรรมนี้จึงได้ดำเนินการจัดตั้งคณะทำงานเพื่อเป็นศูนย์กลางในการประสานงานของเครือข่ายทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ต่อไปภายหน้า ทั้งนี้ คณะทำงานยังมีพันธกิจในการร่วมเป็นผู้ช่วยวิทยากรในการถ่ายทอดข้อมูลความรู้ และเป็นพี่เลี้ยงให้กับทูตรักษ์รัตนโกสินทร์รุ่นต่อไปอีกด้วย

หลังจากการเรียนรู้และการทำกิจกรรมร่วมกันทั้ง 5 วัน ทางโครงการฯ ได้จัดให้มีพิธีมอบประกาศนียบัตรให้แก่ผู้ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการภาคสนามในวันที่ 17 ตุลาคม 2551 โดยได้รับเกียรติจาก ดร.ไชยยศ บุญญากิจ (รองประธานสถาบันฯ) และ คุณชลธร ดำรงศักดิ์ (ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมคุณภาพงาน บ.ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน)) มาร่วมเป็นเกียรติมอบประกาศนียบัตรและแสดงความยินดีกับ “ ทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ รุ่นที่ 3 ”

5 วันแห่งการแลกเปลี่ยนเรียนรู้นั้น นับเป็นประสบการณ์อันมีคุณค่ายิ่งสำหรับเยาวชนที่เจริญเติบโตไปเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศในภาคส่วนต่างๆ หากพวกเขาทั้งหลายขาดโอกาสในการเรียนรู้และค้นหาเรื่องราวในอดีต โดยเฉพาะอย่างยิ่งประวัติศาสตร์ของความเป็นตัวตนของเขาเองแล้ว พวกเขาทั้งหลายจะเข้าใจในสิ่งที่เป็นอยู่ในปัจจุบันได้อย่างไร แล้วอนาคตต่อไปข้างหน้า ใครจะเป็นผู้ดูแลและสืบสานมรดกที่บรรพบุรุษได้พลีชีพเพื่อรักษาไว้ให้กับชนรุ่นหลังได้มีทุนทางวัฒนธรรม (ที่พวกเรามักอวดอ้างเป็นหนักหนากับชาวต่างชาติ แต่ไม่ค่อยชอบดูแล) ดังคำที่ว่า... “ เรา...เรียนรู้อดีต...ก็เพื่อ...อนาคต ” ดังนั้น การศึกษาเรื่องราวของอดีตจึงมิใช่เป็นเพียงการเรียนรู้วิชาประวัติศาสตร์อย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องราวอีกหลายมิติที่พร้อมจะให้ทุกคนได้ค้นหาและเรียนรู้ ทั้งนี้ เพื่อจะได้รู้เท่าทันความหายนะที่จะเกิดขึ้น และร่วมมือกันพิทักษ์สิ่งแวดล้อม มุ่งสร้างสรรค์สิ่งดีๆ ให้กับสังคมโดยการเติมเต็มภารกิจของทูตรักษ์รัตนโกสินทร์ให้มีความสมบูรณ์ เพื่อสิ่งแวดล้อมที่น่ารื่นรมย์ของพวกเราในอนาคต




ย้อนดูกิจกรรมโครงการถนนศิลปะริมคลองคูเมืองเดิม ปี พ.ศ. 2549-2550

Address :16/151 Muang Thong Thani, Bond Street, Bangpood, Pakkred, Nonthaburi 11120 THAILAND
Telephone : +66 2 503 3333 Facsimile : +66 2 504 4826-8 E-mail : tbcsd@tei.or.th