การประชุมเกี่ยวกับบทบาทขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO)   ในงานด้านสิ่งแวดล้อม ที่สหภาพโซเวียต เมื่อปี 2520 ได้ให้คำจำกัดความสิ่งแวดล้อมศึกษา (Environmental Education) ว่า...“สิ่งแวดล้อมศึกษาคือกระบวนการที่มุ่งสร้างให้ประชากรโลกมีความสำนึกและห่วงใยในปัญหาสิ่งแวดล้อม รวมทั้งปัญหาที่เกี่ยวข้องอื่นๆ มีความรู้ เจตคติ ทักษะ ความตั้งใจจริง และความมุ่งมั่นที่จะหาทางแก้ไขปัญหาที่เผชิญอยู่และป้องกันปัญหาใหม่ ทั้งด้วยตนเองและด้วยความร่วมมือกับผู้อื่น”

การเติบโตทางเศรษฐกิจและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีซึ่งแม้จะนำมาซึ่งผลประโยชน์ให้แก่คนหลายคนและประเทศบางประเทศ แต่ผลที่เกิดขึ้นตามมากระทบต่อคนทั้งโลก ก็คือปัญหาความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมทางกายภาพและความไม่เป็นธรรมระหว่างคนจนกับคนรวยที่นับวันจะรุนแรงมากขึ้น สิ่งแวดล้อมศึกษา เป็นหนึ่งในองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดที่นานาชาติเลือกมาเพื่อแก้ไขวิกฤตการณ์นี้

สถาบันดำเนินงานเสริมสร้างจิตสำนึกและให้ความรู้ในลักษณะบูรณาการเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมแก่เยาวชนของประเทศอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2540 ผ่านระบบการศึกษาในโรงเรียน โดยบูรณาการสาระสิ่งแวดล้อมไว้ในหลักสูตร กิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ การพัฒนาสื่อการเรียนรู้ รวมไปถึงการพัฒนาขีดความสามารถของครูและผู้บริหารสถานศึกษาในการขับเคลื่อนงานสิ่งแวดล้อมศึกษาเชิงบูรณาการให้ดำเนินอย่างต่อเนื่องต่อไป

โครงการพัฒนาศูนย์แห่งความเป็นเลิศด้านการศึกษา เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดกิจกรรมการเรียนรู้นอกระบบตามแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยในปี 2549-2553 เราได้รับเลือกจากศูนย์วัฒนธรรมแห่งเอเชียแปซิฟิก เพื่อองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ให้เป็นศูนย์แห่งความเป็นเลิศ และปฏิบัติงานส่งเสริมด้านการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในภูมิภาค

งานสิ่งแวดล้อมศึกษาผ่านระบบโรงเรียนที่สถาบันได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน คือ โครงการรุ่งอรุณ การบูรณาการกระบวนการเรียนรู้เรื่องการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา ระยะที่ 1-6 โดยได้ดำเนินการกับโรงเรียนในทุกภูมิภาคของประเทศ จำนวนมากกว่า 1,000 โรงเรียน นักเรียนและบุคลากรครูรวมกว่า 50,000 คน มีผลผลิตด้านการพัฒนาหลักสูตร กิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ สื่อการเรียนรู้ด้านพลังงานที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง ผลการศึกษาเชิงปฏิบัติจริงของนักเรียนเกี่ยวกับระดับการใช้พลังงานของกิจกรรมต่างๆ ในชุมชนที่โรงเรียนตั้งอยู่ ซึ่งสามารถใช้เป็นแนวทางของกระบวนการเรียนรู้ด้านพลังงานได้ต่อไป ปัจจุบัน สถาบันได้ต่อยอดโครงการรุ่งอรุณ ด้วยการพัฒนาโรงเรียนต้นแบบ 16 โรงเรียนทั่วประเทศให้มีการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมในการบริหารจัดการโรงเรียนทั้งระบบ และมีเป้าหมายขยายผลไปยังโรงเรียนอีก 200 โรง

ในรอบ 7 ปีที่ผ่านมา สถาบันได้พัฒนางานสิ่งแวดล้อมศึกษาในโรงเรียนให้มีเนื้อหาครอบคลุมประเด็นปัญหาภาวะโลกร้อนและแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง โดยในโครงการลดเมืองร้อน ด้วยมือเรา ที่ดำเนินการมาเป็นปีที่ 7 สถาบันได้ส่งเสริมให้นักเรียนในโรงเรียน 77 จังหวัดทั่วประเทศร่วมดำเนินกิจกรรมลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ใน 4 แนวทางการดำเนินงาน คือ การเดินทางอย่างยั่งยืน การลดขยะ การลดการใช้พลังงานไฟฟ้าและการเพิ่มพื้นที่สีเขียว ซึ่งการดำเนินงานที่ผ่านมา ทั้งในส่วนของโรงเรียน และการดำเนินงานในส่วนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่เข้าร่วมโครงการสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากกว่า 8,600 ตัน ขณะที่ในโครงการลดโลกร้อน ด้วยวิถีพอเพียง สามารถสนับสนุนให้โรงเรียน 7 แห่งดำเนินกิจกรรมสิ่งแวดล้อม จนสามารถจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ “ลดโลกร้อน ด้วยวิธีพอเพียง” และมีโรงเรียนเครือข่ายอีก 14 แห่งดำเนินงานด้านการพิทักษ์ภูมิอากาศด้วยวิถีพอเพียง
 

สิ่งแวดล้อมศึกษา contributes to SDGs as follows: