COVID-19 STORY “ ธุรกิจปรับตัว ”

พวงผกา ขาวกระโทก
 
28 พฤษภาคม 2563 | 17:41 น.


ยุค COVID-19 ยุคของการปรับตัว ภาคธุรกิจต่างร่วมกันปรับตัว ภายใต้มาตรการล็อกดาวน์  ตอบนโยบายกักตัว หยุดเชื้อ เพื่อชาติ พลิกวิกฤติเป็นโอกาส ผ่านพ้นเหตุการณ์เลวร้ายนี้ไปพร้อมกัน


การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ (COVID-19) ในปี 2563 เป็นอีกหนึ่งวิกฤตการณ์ที่เกิดขึ้นกับมนุษย์โลก โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ประกาศให้เป็นอีกหนึ่งการระบาดครั้งใหญ่ของโลก  ซึ่งได้มีแนวทางให้ทุกคนป้องกันตัวจากไวรัสและลดการแพร่กระจายของไวรัส ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานอาหารปรุงสุก ปรับพฤติกรรมโดยรักษาความสะอาดมากขึ้น เริ่มจากล้างมือบ่อย ๆ หลีกเลี่ยงหรืองดการสัมผัสสิ่งของและผู้อื่นในพื้นที่สาธารณะ รักษาระยะห่างจากผู้อื่นอย่างน้อย 2 เมตร และการสวมหน้ากากอนามัย

ในสถานการณ์นี้ พบว่าหลายภาคส่วนได้ปรับตัวเพื่อความอยู่รอดอย่างน่าสนใจ โดยมีแนวทางที่แตกต่างกันออกไปบนพื้นฐานความพร้อม บทบาท และบริบทแต่ละองค์กร อย่างไรก็ตามแนวทางในการปรับตัวของแต่ละแห่งนั้นล้วนให้สำคัญกับการป้องกันการระบาดของโรคในองค์กร ลดความเสี่ยงของบุคคลในองค์กรที่จะติดเชื้อจากภายนอก รวมทั้งการเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบจากไวรัส COVID-19


ขนส่ง-รับฝากแบบกระจาย แก้ปัญหาได้


จากการที่หลายประเทศเลือกใช้มาตรการล็อกดาวน์ จำกัดช่วงเวลาการเดินทาง ประกอบกับผู้คนหันมาสั่งของออนไลน์กันเยอะขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงการเดินทางและการติดเชื้อจากภายนอก ได้ส่งผลกระทบต่อธุรกิจด้านการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศและในประเทศ ทั้งทางเรือและทางอากาศต้องใช้ระยะเวลาขนส่งยาวนานกว่าเดิมหรือไม่สามารถขนส่งสินค้าได้ จนทำให้ขนส่งสินค้าได้ไม่ทันเวลาทำให้ลูกค้าจำนวนมากได้รับของล่าช้าจนเป็นเหตุให้ลูกค้าร้องเรียนเรื่องบริการที่แย่ลงเป็นจำนวนมาก หลายบริษัทได้หาแนวทางเพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว เช่น Kerry Express แก้ปัญหาโดยดึงคนขับแท็กซี่ขับรถรับ-ส่งของ นอกจากจะแก้ปัญหาเรื่องการส่งของล่าช้ายังช่วยให้พี่ ๆ แท็กซี่ที่เดือดร้อนไม่ค่อยมีผู้โดยสารในช่วง COVID-19  ได้หารายได้อีกทาง ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาในระยะสั้น

ส่วนในการปรับตัวระยะยาวได้มีมาตรการเพิ่มการจ้างงาน เพื่อเข้ามาช่วยในการบริหารจัดการทั้งในฝ่ายปฏิบัติการและ Call Center และเพิ่มค่าตอบแทนพิเศษเพื่อสร้างขวัญและกำลังใจ รวมถึงปรับเปลี่ยนระยะเวลาที่ใช้ในการจัดส่งสินค้าชั่วคราวจาก 1 วันเป็น 2-3 วัน ขึ้นอยู่กับแต่ละปลายทาง หรือ JWD Info Logistics ได้มีแนวทางแก้ปัญหาใหม่เพื่อเป็นทางออกแก่ลูกค้าด้วยบริการรับฝากสินค้าแบบกระจายทำเลในคลังสินค้า แทนการให้บริการรับฝากในที่เดียว เช่น คลังห้องเย็น (Cold Storage) ที่กระจายตัวอยู่ในมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร
บางนา-ตราด กม.19 จังหวัดสมุทรปราการ และสุวินทวงศ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา เพื่อลดโอกาสได้รับผลกระทบและทำให้การจัดส่งสินค้ามีประสิทธิภาพภายใต้การบังคับใช้มาตรการเคอร์ฟิว รวมถึงการร่วมมือกับ CJ Logistics ซึ่งเป็นพาร์ทเนอร์จากเกาหลีใต้ ในการปรับตัวบริการจัดส่งสินค้าแบบควบคุมอุณหภูมิแบบด่วนพิเศษหรือ Cold Chain Express Delivery เน้นสินค้าอาหารแบบพร้อมปรุงและพร้อมทาน


อาหาร Delivery ก้าวกระโดดช่วง COVID-19


การปรับตัวของธุรกิจอาหารที่เห็นค่อนข้างชัดเจน ได้แก่ การเพิ่มช่องทางขายออนไลน์  โดยการจัดส่ง Delivery ช่องทางที่สามารถเข้าช่วยเพิ่มยอดขายให้ร้านได้อย่างก้าวกระโดด และการจองร้านล่วงหน้า ซึ่งเป็นช่องทางช่วยให้ร้านรู้ยอดออเดอร์ล่วงหน้าเพื่อนำมาจัดเตรียมวัตถุดิบ ลดต้นทุนวัตถุดิบส่วนเกิน และควบคุมจำนวนลูกค้าที่จะเข้าร้านได้ตามมาตรการของภาครัฐ และประเด็นสำคัญของการขายอาหาร Delivery คือการเตรียมแพ็จเกจจิ้งให้พร้อม ซึ่งจะต้องเลือกแพ็กเกจจิ้งให้เหมาะกับอาหารแต่ละประเภทและคำนึงถึงความสะอาดและสุขอนามัย กล่องทุกใบควรมีฝาปิดให้เรียบร้อยและเลือกใช้วัสดุที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 

นอกจากนี้ มีการจัดการสัดส่วนและปรับโครงสร้างต้นทุนใหม่  โดยคำนวณสัดส่วนต้นทุนวัตถุดิบให้สัมพันธ์กับจำนวนออเดอร์ที่เปลี่ยนแปลงไปโดยการใช้เทคโนโลยีจัดการร้านอาหารเข้าช่วย เพื่อป้องกันการมีวัตถุดิบส่วนเกินจนเกิดเป็นขยะหรือขาดแคลนวัตถุดิบ ซึ่งต้นทุนนับเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกธุรกิจไม่ควรละเลย หลายๆ องค์กรได้สร้างความเชื่อมั่นให้ลูกค้า กำหนดมาตรการจัดการที่ได้มาตรฐาน โดยให้พนักงานทุกคนใส่หน้ากากอนามัยป้องกันเสมอ มีแอลกอฮอล์เพียงพอสำหรับลูกค้า ทั้งนี้ เจ้าของร้านควรเฝ้าระวังและตรวจสอบสุขภาพพนักงานในร้านอยู่เป็นประจำ อีกทั้งยังควรประชาสัมพันธ์มาตรการที่ร้านสามารถทำได้เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นและสะท้อนให้ลูกค้าเห็นถึงความใส่ใจ ไม่ละเลยต่อสุขอนามัยของร้านอาหาร 

ตัวอย่างการปรับตัวของธุรกิจอาหารได้แก่ ร้าน Okinawa Kinjo ร้านอาหารญี่ปุ่นย่านพระโขนง นอกจากการเพิ่มช่องทางขายอาหารออนไลน์เหมือนกับร้านอื่น ๆ เจ้าของร้านยังเพิ่มความเชื่อมั่นให้ลูกค้าโดยมีความคิดว่า เชื้อโรคเริ่มต้นที่มือเรา ถ้าล้างมือบ่อย ๆ รักษาตัวเองให้แข็งแรง ปฏิบัติตัวให้เคร่งครัดไปด้วยกันทุกคนก็จะปลอดภัย จึงมีนโยบายให้ลูกค้าล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหารทุกครั้งและเตรียมชุดช้อน ตะเกียบ ที่คีบส่วนตัวไว้ให้เพื่อเป็นการลดการนำเชื้อถึงกันและกัน นอกจากนั้นทางร้านยังเปลี่ยนมาใช้เครื่องปรับอากาศ Nanoseed Diffuser ซึ่งมีประสิทธิภาพในการป้องกันการแพร่กระจายของโรคไข้หวัดใหญ่ ไวรัส และเชื้อโรค รวมถึงเปิดหน้าต่างและประตูเพื่อให้อากาศถ่ายเท ลดความอับชื้น และให้ความร้อนจากแสงแดดธรรมชาติลอดผ่านเข้ามาในร้าน ตลอดจนมีแม่บ้านทำความสะอาดทุกเช้าและช่วงเวลาพัก


โรงแรม-ที่พัก อยู่รอดอย่างมีคุณค่า 


ธุรกิจโรงแรมและที่พัก เป็นอีกหนึ่งธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากไวรัส COVID-19 เนื่องจากผลกระทบจากธุรกิจท่องเที่ยวที่ถูกยกเลิกการเดินทาง ประกอบกับการบังคับใช้มาตรการล็อกดาวน์ ห้ามเดินทางข้ามประเทศหรือข้ามจังหวัด ทำให้นักท่องเที่ยวยกเลิกห้องพัก โรงแรมและที่พักจึงต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบการให้บริการเพื่อความอยู่รอด โรงแรมที่มีครัวทำอาหารก็เปลี่ยนมาเป็นขายอาหาร Delivery และให้พนักงานโรงแรมทำหน้าที่เป็นพนักงานส่งอาหารเพื่อสร้างงานสร้างรายได้ให้กับลูกจ้าง หรือบางโรงแรมประกาศอนุญาตให้รัฐบาลสามารถใช้โรงแรมดัดแปลงเป็นโรงพยาบาลสนามชั่วคราวเพื่อเป็นสถานที่กักกันโรคและรองรับผู้ป่วยที่มีอาการเล็กน้อย นับเป็นการปรับที่สร้างคุณค่าให้กับธุรกิจ

ตัวอย่างเช่น โรงแรม The Idle Residence ย่านคลองหนึ่ง จังหวัดปทุมธานี ได้จัดทำแพ็คเก็จ 14-Days Stay Safe เป็นบริการห้องพักที่แยกตึกพิเศษสำหรับลูกค้าที่ต้องการกักตัว 14 วัน มีบริการแอร์ส่วนตัว อาหารเช้า ผู้ช่วยส่วนตัว 24 ชั่วโมง และบริการ Netflix นอกจากนั้นธุรกิจห้องเช่าหรือห้องพักระยะสั้นอย่างเช่นอพาร์ทเม้น ห้องพักรายวัน รายเดือน ได้ปรับเปลี่ยนจากการให้เช่าระยะสั้นเป็นให้เช่าระยะยาวด้วยราคาพิเศษเพื่อให้อย่างน้อยมีรายได้เข้ามา
 


จัดการใหม่ ผ่านพ้นไปพร้อมกัน



นอกจากนี้ ยังมีการปรับตัวด้านการจัดการภายในองค์กรต่าง ๆ เพื่อให้อยู่รอดและยังสามารถขับเคลื่อนกิจกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยใช้ นโยบายทำงานแบบ Work from Home เป็นแนวทางการปรับตัวขององค์กร เพื่อป้องกันการระบาดของโรคและลดความเสี่ยงในองค์กร โดยส่วนใหญ่ขานรับกับแนวทางการปรับตัวนี้ค่อนข้างสูง ซึ่งแต่ละองค์กรจะมีข้อกำหนดที่แตกต่างกันออกไป เช่น อนุญาตให้ Work from Home เฉพาะคนที่ต้องใช้บริการรถสาธารณะมาทำงาน หรือการผลัดเวรเพื่อเข้ามาทำงานที่ออฟฟิศ ใช้วิธีการประชุมงานผ่านวิดีโอทางไกล (VDO Conference) หรือผ่านแอพพลิเคชันต่าง ๆ เพื่อให้งานขับเคลื่อนต่อไปได้ตามปกติ

การลาพักแบบไม่รับเงินเดือนหรือจ่ายเงินเดือนตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน เป็นหนึ่งในนโยบายที่นำมาใช้ในหลายบริษัทโดยเฉพาะบริษัทที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางและการท่องเที่ยว เช่น สายการบินต่าง ๆ โรงแรม รวมไปถึงธุรกิจอื่น ๆ ในกลุ่มเดียวกัน ที่ใช้นโยบายอนุญาตให้พนักงานลาพักแบบไม่รับเงินเดือน เนื่องจากเป็นอาชีพที่มีความเสี่ยงมากและมีค่าใช้จ่ายสูง รวมไปถึงลดค่าใช้จ่ายในส่วนของเชื้อเพลิงด้วยการลดเที่ยวบินจากเมืองที่มีการแพร่ระบาดสูงในหลาย ๆ ประเทศ ซึ่งไม่คุ้มค่าเชื้อเพลิงกับจำนวนผู้โดยสารที่ลดจำนวนลง ส่วนร้านอาหารและสถานบันเทิงที่ต้องงดให้บริการตามนโยบายของรัฐเพื่อควบคุมการแพร่ระบาดของโรค ไม่สามารถที่จะปลดคนออกได้ แต่ก็ไม่สามารถเปิดให้บริการได้ หรือสามารถเปิดให้บริการได้แค่การ Take away หรือ Delivery เท่านั้น หลายบริษัทจึงได้ออกนโยบายเพื่อช่วยเหลือพนักงานที่ไม่ได้มาทำงานตามปกติด้วยการให้หยุดพักแต่ยังได้รับค่าจ้างอยู่ ซึ่งบางบริษัทอาจจ่ายให้ร้อยละ 100 ตามปกติ หรือบางบริษัทอาจจ่ายเพียงร้อยละ 75-80 จากเงินเดือนปกติ

การเรียนรู้และปรับตัวในครั้งนี้นับเป็นบทเรียนอันล้ำค่า ที่แสดงให้เห็นถึงการต่อสู้เพื่อความอยู่รอดของมนุษย์โลกในยุคนี้ ซึ่งต้องพึ่งพาตัวเองกันมากขึ้น โดยไม่ละเลยการช่วยเหลือเกื้อกูลกัน เพราะไม่มีใครอยู่รอดได้เพียงลำพัง


From: www.wongnai.com
 


เรียบเรียง พวงผกา ขาวกระโทก
ผู้จัดการโครงการ    สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย 

สนับสนุนข้อมูล:  ภิญญดา เจริญสิน และ วชิราภรณ์ สมเดช 
สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย

แหล่งข้อมูล