ชีวิตวิถีใหม่ ใส่ใจพลาสติก สู่เศรษฐกิจหมุนเวียน

สุภัชชา สมสวรรค์
 
19 ตุลาคม 2563 | 19:08 น.

ปัญหาขยะเป็นเรื่องที่สำคัญของประเทศ ทุกวันนี้เรามีขยะเกิดขึ้นกว่า 27 ล้านตันต่อปี ขยะบางส่วนไม่ได้ถูกกำจัดอย่างเหมาะสมมีอยู่ 20-25 เปอร์เซ็นต์ ก่อให้เกิดปัญหาต่อสภาพแวดล้อมทั้งบนบกและในทะเล โดยเฉพาะขยะพลาสติกที่ย่อยสลายยาก เมื่อตกไปสู่แหล่งน้ำก็เป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำอาจทำให้เสียชีวิตได้
 

Roadmap การจัดการขยะพลาสติกเป็นจุดเริ่มที่ดี



ประเทศไทยได้จัดทำ Roadmap การจัดการขยะพลาสติกของประเทศนับเป็นจุดเริ่มที่ดี ซึ่งมีเป้าหมายว่าจะเลิกใช้พลาสติกบางประเภท อย่างเช่น ไมโครบีดส์ (Microbeads) พลาสติกหุ้มฝา (Cap Seal) ผลิตภัณฑ์พลาสติกที่ผสมสารอ็อกโซ่ (OXO) นอกจากนี้ ยังมีพลาสติกแบบที่ใช้ครั้งเดียวอื่นๆ ที่มีแผนจะยกเลิก

อย่างไรก็ตาม Roadmap ที่ประกาศใช้นี้ไม่ใช่กฎหมายบังคับ แต่เป็นสิ่งที่รัฐบาลให้ความสำคัญและขอความร่วมมือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป้าหมายสุดท้ายในปี 2570 คือต้องทำให้ขยะพลาสติกทั้งหมดกลับเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลเพื่อนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ 
 

ความรับผิดชอบของธุรกิจอาหาร



กรณี S&P ซึ่งเป็นธุรกิจด้านภัตตาคารและเบเกอรี่ ได้ลุกขึ้นมาดำเนินธุรกิจตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน หรือ SDGs โดยเฉพาะ SDG12 ความรับผิดชอบต่อการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืนนั้น เริ่มปฏิบัติการปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม ลดและเลิกใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว การจัดการเบเกอรี่เหลือทิ้ง ยกเลิก Cap Seal เลิกใช้พลาสติกที่ผสมสาร OXO ยกเลิกการใช้หลอดพลาสติกเปลี่ยนมาเป็นหลอดกระดาษ และอื่นๆ ซึ่งเป็นการขับเคลื่อนธุรกิจตาม Road Map ของภาครัฐ ส่วนการจะให้พลาสติกต้องกลับมารีไซเคิลให้ได้ทั้งหมดนั้น ยังเป็นเรื่องที่ท้าทายมาก

ที่ผ่านมา S&P ให้ความสำคัญกับเรื่องออกแบบบรรจุภัณฑ์ เพื่อให้สามารถนำไปใช้ต่อได้ ใช้ถุงพลาสติกที่หนาขึ้นเพื่อให้นำไปใช้ซ้ำ การปรับเปลี่ยนไปใช้บรรจุภัณฑ์รักษ์โลก จำพวกกระดาษคราฟท์และพลาสติกชีวภาพที่ย่อยสลายได้ แต่สำหรับธุรกิจอาหารแล้วบรรจุภัณฑ์กระดาษไม่ใช่เรื่องง่าย พลาสติกยังมีประโยชน์ในแง่ของการถนอมอาหาร เพียงแต่ต้องใช้อย่างถูกวิธี ให้ตรงตามวัตถุประสงค์ และใช้ให้น้อยที่สุด  
 

ความเคลื่อนไหวของคนรุ่นใหม่



ผลการสอบถามความเห็นของนักศึกษาในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ว่ามีความรู้สึกอย่างไรกับการคัดแยกขยะ  มีการคัดแยกมากน้อยแค่ไหน  พบว่าสามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มแรก รู้ว่าเราต้องคัดแยกขยะและมีการคัดแยก อีกกลุ่มที่รู้ว่าต้องแยกขยะ รู้ว่ามีการรณรงค์ และรู้ว่ามีถังแยกขยะ แต่เมื่อถึงเวลารีบทิ้งขยะก็ไม่ทันระวัง และกลุ่มสุดท้าย คือ รู้ แต่เฉย ไม่ทำอะไรเลย

จริงๆ แล้วในมหาวิทยาลัยก็มีการตั้งถังคัดแยกขยะ และยังมีการเรียนที่ทำให้เห็นว่าขยะพลาสติกเป็นปัญหาสำคัญ การเรียนรู้จากกรณีชุมชนในต่างจังหวัดที่มีการนำใบตองมาทำเป็นภาชนะในการใช้ทานอาหารและคิดต่อยอดนอกจากใบตองจะเป็นอะไรได้บ้าง อาจจะเป็นกาบกล้วย กาบหมาก กาบมะพร้าว และได้มีการทำแคมเปญเรื่องนี้
 

นวัตกรรมการจัดการพลาสติกเป็นเรื่องที่สังคมสนใจ



จากข้อมูลสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ซึ่งเป็นหน่วยงานให้ทุนในการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ แก่ผู้ประกอบการเพื่อนำไปในในการประกอบธุรกิจหรือกิจการเพื่อสังคม  NIA ให้ควมสำคัญต่อการใช้องค์ความรู้ที่สร้างสรรค์สร้างคุณค่าก่อให้เกิดรายได้และผลประโยชน์ต่อเศรษฐกิจและสังคม ครบทุกมิติตามเป้าหมาย SDGs

นวัตกรรมเกี่ยวกับการจัดการพลาสติกนับว่าเป็นที่สนใจของสังคม เห็นได้จากการเปิดรับสมัครโครงการนวัตกรรมสำหรับเมืองและชุมชน ปี 2563  มีทั้งหมด 412 โครงการ เกี่ยวข้องกับพลาสติก 83 โครงการ ซึ่งได้คัดเลือกไปแล้ว แบ่งออกเป็นในส่วนของต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ  การบริหารจัดการขยะพลาสติกต้นน้ำตั้งแต่การแยกขยะ การสร้างแพลตฟอร์มเอาเทคนิคเข้ามาช่วยในการบริหารจัดการ  ส่วนกลางน้ำเป็นเรื่องของการคัดแยกขยะเหมือนกันแต่เน้นขยะที่ขายได้ สุดท้ายปลายน้ำมีงานที่เอาไปทำฉนวนกันความร้อนของหลังคาบ้านหรือพนังบ้าน และอีกส่วนคือการดีไซน์ผลิตภัณฑ์ถุงน้ำยาล้างไต แต่ละโครงการมีจุดนวัตกรรมอยู่ในตัวเหมาะกับกลุ่มเป้าหมายของแต่ละกลุ่ม สร้างยอดขายสร้างคุณค่าได้
 

การสื่อสารต้องทำให้เห็นภาพที่ชัดเจน

การให้ข้อมูลที่น่าสนใจ ด้านสิ่งแวดล้อมเป็นงานที่ยากมากในการทำให้คนเข้าใจ แล้วต้องควบคู่ไปกับเรทติ้งดีที่ผ่านมาช่อง 7HD ได้หนุนงานด้านสิ่งแวดล้อมมาโดยตลอด ในส่วนของปีนี้เน้นเรื่องของขยะพลาสติก ทั้งจัดทำโครงการ และนำเสนอผ่านทุกช่องทางทุกแพลตฟอร์ม

การสื่อสารที่ให้ความรู้วิชาการมากเกินไปคนจะไม่ค่อยสนใจ การนำเสนอข่าวจึงปรับมาใช้ในรูปแบบคลิปที่คนสนใจบวกกับเรื่องผ่อนคลายมานำเรื่องแล้วค่อยๆ สอดแทรกความรู้ ฝากไว้ว่านโยบายถ้าเห็นเป็นภาพชัดเจน เวลาสื่อหยิบเอาไปนำเสนอก็จะง่าย
 

ควรมีการจัดการขยะอย่างเป็นระบบ


 

เรื่องขยะต้องทำที่ต้นทาง หลายคนมักถามว่าคัดแยกขยะแล้วไปไหน เราต้องมองให้ครบทั้งระบบ ตั้งแต่การแยกขยะ การขนส่ง และสุดท้ายจะไปทางไหน หรือใช้พลาสติกแบบไหนดี  พลาสติกชีวภาพก็เหมาะที่จะใช้บางอย่าง ปัญหาที่เกิดขึ้นตอนนี้ ก็คือคนไม่รู้ว่าแยกขยะแล้วจะไปไหนต่อ ส่วนหน่วยงานก็ไม่รู้ว่าจะไปเตาเผาหรือหลุมฝังกลบดี 

หากทุกอย่างเป็นระบบ การสื่อสารสร้างความเข้าใจก็จะง่าย ทำให้ประชาชนเห็นภาพการรีไซเคิล ซึ่งต้องนำข้อมูลสื่อสารผ่านช่องทางต่างๆ อย่างสม่ำเสมอ ภาครัฐก็ต้องทำให้ชัดเจน และเป็นเรื่องของพวกเราทุกคน เราใช้พลาสติก เพราะฉะนั้นเราต้องมีส่วนในการรับผิดชอบในเรื่องนี้ด้วยไม่มากก็น้อยเริ่มที่ตัวเราและบอกต่อ

 


แหล่งข้อมูล: การประชุมเครือข่ายการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืนแห่งประเทศไทย ประจำปี 2563
เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2563  ณ โรงแรมเจ้าพระยาพาร์ค กรุงเทพฯ


โดย สุภัชชา สมสวรรค์  
เจ้าหน้าที่สื่อสารองค์กร สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย