21 ตุลาคม 2569 - คุณวิศรา หุ่นธานี ผู้อำนวยการฝ่ายมลพิษ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม และคุณนวลพรรณ คณานุรักษ์ นักวิจัย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ให้สัมภาษณ์กับ The Mainichi Newspapers สำนักข่าวจากประเทศญี่ปุ่นผ่านรูปแบบออนไลน์ ถึงประเพณีลอยกระทงกับการไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม โดยคุณนวลพรรณ ในฐานะเจ้าของคอนเทนต์ ลอยกระทง ไม่หลงทาง ถ้าลอยอย่างใส่ใจสิ่งแวดล้อม พร้อมเป็นลูกรักพระแม่(คงคา)

โดยคุณวิศรา หุ่นธานี ให้มุมมองว่า แม้การลอยกระทงจะทำให้เกิดกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่เราก็ยังสามารถจัดงานลอยกระทงในแบบที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมได้ ด้วยการเลือกวัสดุที่ย่อยสลายได้ ลดจำนวนกระทงลง 1 ครอบครัว 1 กระทง และวางแผนจัดการขยะปลายทางที่เกิดจากกระทงอย่างเหมาะสม เพื่อให้การสืบสานวัฒนธรรมประเพณีสามารถอยู่คู่กับสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน

ขณะที่คุณนวลพรรณ เจ้าของคอนเทนต์ดังกล่าวบอกว่า ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา รูปแบบการลอยกระทงได้เปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะการตื่นตัวเรื่องการเลือกใช้วัสดุทำกระทง ซึ่งเปลี่ยนผ่านจากยุคโฟมและวัสดุย่อยสลายยาก กลับคืนสู่วัสดุจากธรรมชาติอีกครั้ง โดยในมุมมองของนักวิชาการมองว่า การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลผลิตจาก การรณรงค์อย่างต่อเนื่องยาวนานของทุกภาคส่วน โดยเฉพาะบทบาทของภาครัฐและสถานศึกษาที่ร่วมกันสร้างความตระหนักรู้ตั้งแต่ในโรงเรียน การสอดแทรกปัญหาเรื่องมลพิษทางน้ำเข้าไปในกระบวนการเรียนรู้ กระตุ้นให้เยาวชนเกิดความเข้าใจและกลับไปสื่อสารและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในครอบครัว

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ยกระดับความตระหนักรู้ของสังคมคือ การมองเห็นภาพใหญ่ของปัญหาขยะทะเล สังคมเริ่มตระหนักว่า กระทงที่ลอยไปนั้น "ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในแม่น้ำหรือลำคลอง" แต่วัสดุที่ย่อยสลายยากจะไหลไปสะสมและสร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศในท้องทะเล เป็นอันตรายต่อสัตว์ทะเลและห่วงโซ่อาหาร ภาพจำของผลกระทบเหล่านี้ทำให้ประชาชนเกิดความรู้สึกร่วมและตระหนักว่า การขอขมาสายน้ำต้องไม่จบลงด้วยการทำร้ายมหาสมุทร ในขณะเดียวกัน ปัจจุบันผู้บริโภคก็มี ตัวเลือกที่หลากหลายมากขึ้น ทั้งกระทงใบตอง กระทงดอกไม้ กระทงน้ำแข็งทำเอง หรือการลอยกระทงออนไลน์ ซึ่งตอบโจทย์ทั้งความสวยงามและความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม และควรงดกระทงโฟมที่ย่อยสลายยาก หลีกเลี่ยงกระทงขนมปังและกระทงอาหารปลาที่จมน้ำง่ายซึ่งทำให้จัดเก็บยาก และเสี่ยงต่อการเน่าเสีย

ทั้งนี้ การสัมภาษณ์ครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าประเด็นการตื่นตัวด้านสิ่งแวดล้อมนี้ ไม่ได้อยู่ในความสนใจเพียงแค่คนในประเทศเท่านั้น แต่ยังดึงดูดสายตาจากสื่อนานาชาติ โดยThe Mainichi Newspapers สำนักข่าวชั้นนำจากประเทศญี่ปุ่น ได้ติดต่อขอสัมภาษณ์พิเศษเพื่อจัดทำบทความเกี่ยวกับทิศทางประเพณีลอยกระทง ประจำปี 2569 ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าประชาคมโลกกำลังจับตามองความท้าทายและก้าวสำคัญของไทย ในการรักษาสมดุลระหว่างการสืบสานวัฒนธรรมอันดีงามกับการบริหารจัดการขยะชุมชนอย่างยั่งยืน

​