26–28 มีนาคม 2569 สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ภายใต้โครงการอนุรักษ์และพัฒนาความร่วมมือจัดการป่าของชุมชนและเยาวชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน นำโดยนางสาวพวงผกา ขาวกระโทก ผู้จัดการโครงการอาวุโส และทีมนักวิจัย ได้จัดกิจกรรมศึกษาดูงานด้านการจัดการป่าชุมชนแบบมีส่วนร่วม ณ จังหวัดร้อยเอ็ดและศรีสะเกษ โดยมุ่งเน้นการ เรียนรู้โมเดลป่าชุมชนที่ยั่งยืน การพัฒนาทักษะการสื่อสารชุมชน และการยกระดับศักยภาพผู้นำในการวางแผนและจัดการทรัพยากรอย่างเป็นระบบ

ป่าชุมชนบ้านหนองบั่ว จังหวัดร้อยเอ็ด
ป่าชุมชนกว่า 1,000 ไร่ ที่ฟื้นตัวจากการจัดการโดยชุมชนผ่านแนวคิด “น้ำรอบป่า” เน้นการบริหารจัดการน้ำควบคู่การป้องกันการบุกรุกอย่างต่อเนื่อง

วิสาหกิจชุมชนป่าครอบครัวตำบลพิมาย จังหวัดศรีสะเกษ
ต้นแบบการใช้ประโยชน์ทรัพยากรควบคู่การอนุรักษ์ ผ่านการพัฒนาเศรษฐกิจชีวภาพและผลิตภัณฑ์ชุมชน

วิสาหกิจชุมชนธนาคารต้นไม้บ้านหนองหิน จังหวัดศรีสะเกษ
โมเดล “ต้นไม้เป็นสินทรัพย์” ที่ผสานการฟื้นฟูป่า เกษตรผสมผสาน และกลไกคาร์บอนเครดิต

นอกจากนี้ โครงการยังได้จัดกิจกรรมเสริมสร้างศักยภาพ “นักสื่อสารชุมชน” โดยความร่วมมือจากมหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ เพื่อพัฒนาทักษะการถ่ายทอดเรื่องราว อัตลักษณ์ และคุณค่าของทรัพยากรในพื้นที่ สู่การสร้างการรับรู้และขยายผลการพัฒนาในมิติสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม

ข้อค้นพบสำคัญจากการศึกษาดูงาน ชี้ให้เห็นว่า ความสำเร็จของการจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนเกิดจาก (1) ความเข้มแข็งและความร่วมมือของชุมชน (2) บทบาทผู้นำที่เป็นกลไกขับเคลื่อน (3) การใช้องค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมกับการจัดการเชิงระบบ และ (4) การเชื่อมโยงมิติการอนุรักษ์กับการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ

ทั้งนี้ การเรียนรู้ดังกล่าวช่วยเสริมศักยภาพผู้เข้าร่วมให้สามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการวางแผน บริหารจัดการ และขับเคลื่อนการจัดการป่าชุมชนในพื้นที่ของตนเองได้อย่างเหมาะสม อันนำไปสู่การสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรและการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืนในระยะยาว