สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย หรือ TEI ภายใต้โครงการพัฒนากลไกความร่วมมือขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการร่วมยุทธศาสตร์ฟ้าใส (CLEAR Sky Strategy) เพื่อลดมลพิษหมอกควันข้ามแดน (ระยะที่ 2) นำโดย ดร.จีรนุช ศักดิ์คำดวง หัวหน้าโครงการฯ พร้อมด้วยคณะนักวิจัย ร่วมหารือแนวทางการดำเนินงานกับหน่วยงานในพื้นที่ อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2569  โดยมี นายกฤษฎา ชัยยา นายอำเภอขุนตาล เป็นประธานในการประชุม เพื่อแลกเปลี่ยนสถานการณ์และแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า หมอกควัน และการเผาในที่โล่ง รวมถึงร่วมกำหนดแนวทางการดำเนินงานที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่

จากการหารือ ที่ประชุมสะท้อนว่าพื้นที่การเกษตรของอำเภอขุนตาลมีจุดความร้อนเกิดขึ้นค่อนข้างน้อย จากการสร้างความตระหนักและความร่วมมือของชุมชนในการลดการเผา อย่างไรก็ตามชุมชนในพื้นที่ยังมีข้อจำกัดด้านการจัดการเศษวัสดุทางการเกษตร จึงมีความสนใจในการพัฒนาแนวทางนำวัสดุเหลือใช้มาใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าเพิ่ม รวมถึงการปรับเปลี่ยนรูปแบบการเกษตรในพื้นที่ลาดชันและพื้นที่ปลูกพืชเชิงเดี่ยว โดยส่งเสริมทางเลือกในการปลูกพืชชนิดอื่นที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ เพื่อลดความเสี่ยงจากการใช้ไฟในการเตรียมพื้นที่และการจัดการเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ควบคู่กับการส่งเสริมการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและพื้นที่ป่าชุมชน รวมถึงการดำเนินงานด้านคาร์บอนเครดิตในบางพื้นที่ ซึ่งสามารถสร้างแรงจูงใจให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาป่าอย่างต่อเนื่อง

ด้านการป้องกันและรับมือไฟป่า อาทิการจัดทำแนวกันไฟ การลาดตระเวนและเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยง โดยเฉพาะพื้นที่แนวสันดอยที่เชื่อมต่อกับอำเภอเวียงแก่น ซึ่งมีการประสานการทำงานระหว่างพื้นที่อย่างต่อเนื่อง รวมถึงการเตรียมความพร้อมของหน่วยงานและชุดเคลื่อนที่เร็วเพื่อเข้าควบคุมสถานการณ์ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์และพื้นที่เสี่ยง ทั้งนี้ยังมีข้อเสนอให้สนับสนุนการดำเนินงานของชุดลาดตระเวนและอาสาสมัครในพื้นที่เพิ่มเติม

การดำเนินงานดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนโครงการภายใต้ยุทธศาสตร์ฟ้าใส (CLEAR Sky Strategy) ที่มุ่งสร้างความร่วมมือในการจัดการปัญหาหมอกควันและฝุ่น PM2.5 อย่างเป็นระบบ โดยเชื่อมโยงการจัดการพื้นที่เกษตร การลดการเผา การป้องกันไฟป่า การดูแลสุขภาพและความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน ตลอดจนการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อมุ่งสู่การลดปัญหาหมอกควันและสร้างคุณภาพอากาศที่ดีให้แก่ประชาชน