พลังของเรา โลกของเรา

---

วันที่ 22 เมษายนของทุกปี เป็นวันคุ้มครองโลก หรือ Earth Day หลาย ๆ คนอาจสงสัยและมองหาคำตอบว่าจุดเริ่มต้นของการกำหนดวันสำคัญนี้มาจากปัญหาหรือมีความสำคัญอย่างไร ซึ่งวันคุ้มครองโลก
ถูกกำหนดขึ้นเพื่อเป็นเครื่องเตือนใจและแรงขับเคลื่อนให้ผู้คนทั่วโลกหันมาตระหนักถึงปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลกระทบทั่วโลก โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการรวมพลังเพื่อปกป้องทรัพยากรธรรมชาติที่มีจำกัดและรักษาความสมดุลของโลกไว้ให้เป็นบ้านที่ปลอดภัยสำหรับสิ่งมีชีวิตทุกชนิดอย่างยั่งยืน

ในปี พ.ศ. 2505 ผู้ที่ริเริ่มแนวคิดวันคุ้มครองโลกเป็นคนแรกก็คือ เกย์ลอร์ด เนลสัน (Gaylord Nelson) สมาชิกวุฒิสภาของสหรัฐอเมริกา โดยได้เสนอให้ประธานาธิบดีจอห์น เอฟ. เคนเนดี้ ยกระดับประเด็น
ด้านสิ่งแวดล้อมเป็นวาระแห่งชาติ จนนำไปสู่การเดินสายรณรงค์ทั่วประเทศ ต่อมาในปี พ.ศ. 2512 วุฒิสมาชิกเนลสันได้กระตุ้นให้เกิดแรงขับเคลื่อนจากภาคประชาชนอย่างกว้างขวางจนกระทั่งในปี 2513 ชาวอเมริกันกว่า 20 ล้านคน ได้รวมตัวชุมนุมกันเพื่อแสดงพลังประท้วงการเพิ่มขึ้นของมลภาวะและการทำลายทรัพยากรธรรมชาติบนพื้นโลก ซึ่งความตื่นตัวในครั้งนี้ส่งผลให้เกิดการออกพระราชบัญญัติแก้ไขมลพิษ ในอากาศของสหรัฐอเมริกา และมีการจัดตั้งสำนักงานป้องกันสิ่งแวดล้อมแห่งชาติอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ ทำให้มีการกำหนดให้วันที่ 22 เมษายนของทุกปี เป็นวันคุ้มครองโลก โดยเริ่มตั้งแต่วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2513 เป็นต้นมา นอกจากนี้ ประเทศไทยเริ่มมีการรณรงค์และจัดงานวันคุ้มครองโลกขึ้นในปี พ.ศ. 2533 ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของยุคแห่งการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในสังคมไทย

ปัจจุบันประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก รวมถึงประเทศไทยกำลังเผชิญกับวิกฤตปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่ได้ ส่งผลกระทบในทุกมิติทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม นั่นก็คือ Triple Planetary Crisis ซึ่งประกอบด้วย 3 วิกฤตปัญหาที่สำคัญ ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity Loss) และ มลพิษ (Pollution) ซึ่งปัญหาหลัก ทั้ง 3 ประการนี้ล้วนมีความเชื่อมโยงกันและส่งผลกระทบซึ่งกันและกัน ซึ่งปัญหาวิกฤตด้านสิ่งแวดล้อมจะถูกจัดการและแก้ไขเพื่อร่วมหาทางรอดจากวิกฤตได้นั้น ต้องอาศัยพลังความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการ บูรณาการทั้งในระบบเชิงโครงสร้างและระดับปฎิบัติการในเชิงพื้นที่ เพื่อเตรียมความพร้อมในการรับมือ นำไปสู่การปรับตัวต่อสู้กับวิกฤตปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ เพื่อร่วมเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาสสร้างแนวทางสู่อนาคตที่ยั่งยืน

สำหรับวัน Earth Day ปี 2569 นี้ มีการรณรงค์ภายใต้ธีม พลังของเรา โลกของเรา (Our Power, Our Planet) มุ่งเน้นพลังและการสนับสนุนจากทุกคนในการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อค่าครองชีพ สุขอนามัยของทุกคน ความมั่นคงของโครงสร้างพื้นฐาน และเสถียรภาพในระยะยาวของสังคม ทั้งนี้ สิ่งแวดล้อมยังเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดความยั่งยืนของระบบอาหาร การเข้าถึงแหล่งน้ำและพลังงาน การจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติ ตลอดจนความสามารถในการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจของแต่ละภูมิภาค และที่สำคัญการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกคนบนโลกใบนี้ท่ามกลางวิกฤตด้านสภาพภูมิอากาศ มลพิษ และทรัพยากรที่ลดลง “พลัง” ของแต่ละคน ไม่ว่าจะเป็นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน การเลือกบริโภคอย่างยั่งยืน หรือ การสนับสนุนนโยบายที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญในการแสดงพลังเพื่อปกป้องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้คงอยู่อย่างยั่งยืนเพื่อประโยชน์ของทุกคนในยุคปัจจุบันและคนรุ่นหลัง
 
พลังเล็ก ๆ ของทุกคน คือ จุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ในการคุ้มครองโลกได้ ดังนั้น ด้วยการดำเนินงานของสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) มุ่งเน้นที่จะเป็นฟันเฟืองสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อนงาน
ด้านสิ่งแวดล้อมครอบคลุมในทุกมิติ ทั้งการจัดการขยะพลาสติก การส่งเสริมการผลิตและบริโภคที่ยั่งยืน การพัฒนาชุมชนเมืองให้น่าอยู่ และการเตรียมความพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ผ่านการทำงานร่วมกับภาครัฐ ภาคธุรกิจ และภาคประชาสังคม เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้สู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ TEI ขอเชิญชวนให้ทุกคนก้าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน ลดขยะและมลพิษ และร่วมสร้างสังคมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมไปด้วยกัน “เพราะโลกของเราจะเปลี่ยนแปลงได้ต้องเริ่มต้นจากพลังของเราทุกคน”

เพราะนี้ คือ…สิ่งที่ TEI ยึดมั่นในการก้าวไปพร้อมกับภาคีทุกภาคส่วน เพื่อช่วยกันส่งต่อสังคมที่น่าอยู่และสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน ให้กับคนรุ่นปัจจุบันและคนรุ่นหลังในอนาคต
 

---

เรียบเรียงโดย:
สุกัญญา ศิริมาก
นักวิจัย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย

---

ที่มา: EARTHDAY.ORG; กรมควบคุมมลพิษ;  สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม