ฟื้นฟูเมืองให้น่าอยู่ มีที่อยู่อาศัยเพียงพอและสภาพแวดล้อมที่ดีสำหรับทุกคน  

---

การสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับแนวโน้มการพัฒนาเมือง และการสร้างเมืองที่เท่าเทียม เป็นความท้าทายในการพัฒนาเมืองทั่วโลก ขณะที่ผู้คนใช้ชีวิตในเมืองมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ดังที่องค์การสหประชาชาติเพื่อที่อยู่อาศัย (UN-Habitat) รายงานว่าปัจจุบันที่มีประชากรโลกอาศัยอยู่ในเขตเมือง ร้อยละ 55 และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 70 ภายในปี 2593 (World Cities Report 2022)

โดยยังมีผู้คนมากถึง 3.4 พันล้านคน ขาดแคลนที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมและกรรมสิทธิ์ที่มั่นคง ไม่สามารถเข้าถึงบริการขั้นพื้นฐานหรือสภาพความเป็นอยู่ที่ดีในราคาที่สามารถจ่ายได้

เนื่องจากหลายเมืองยังไม่พร้อมรองรับการขยายตัวของเมือง ส่งผลให้เกิดชุมชนแออัดและที่อยู่อาศัยซึ่งไม่ได้ขึ้นทะเบียนในระบบเพิ่มขึ้น ราคาที่อยู่อาศัยสูงเกินไป ย่านที่อยู่อาศัยไม่ปลอดภัย โครงสร้างพื้นฐานที่เสื่อมโทรม มีการใช้ประโยชน์จากที่ดินในเมืองไม่เต็มศักยภาพ รวมถึงต้องเผชิญกับความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศ และความเหลื่อมล้ำทางสังคมที่ขยายวงกว้างขึ้น

ในโอกาส “วันเมืองโลก” (World Cities Day) 31 ตุลาคม ในปี 2569 นี้ UN-Habitat ได้จัดงานรณรงค์ภายใต้หัวข้อ “การฟื้นฟูเมือง: ที่อยู่อาศัยที่เพียงพอสำหรับทุกคน” ที่เมืองฝูโจว ประเทศจีน โดยมุ่งเน้นการพัฒนาที่อยู่อาศัยสำหรับทุกกลุ่ม ควบคู่กับมาตรการป้องกันการย้ายถิ่น การที่เชื่อมโยงที่อยู่อาศัยราคาที่สามารถจ่ายได้ การปรับปรุงพื้นที่สาธารณะ โครงสร้างพื้นฐาน และการเดินทางแบบไร้รอยต่อ เพื่อสร้างชุมชนที่เข้มแข็ง และพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมและการนำโดยชุมชน

ด้วยความสำคัญในเรื่องนี้ UN-Habitat  ได้จัดกิจกรรมระดับโลกตลอดทั้งเดือนตุลาคม มาตั้งแต่ปี 2557 หมุนเวียนไปในเมืองต่างๆ เพื่อส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศในการรับมือกับโอกาสและความท้าทายที่มาพร้อมกับการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็ว เริ่มต้นเดือนด้วยวันถิ่นที่อยู่อาศัยโลก (World Habitat Day) ในวันจันทร์แรกของเดือนตุลาคม และสิ้นสุดในวันที่ 31 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันเมืองโลก (World Cities Day)

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเมืองยังควรคำนึงการพัฒนาสภาพแวดล้อมที่ดีในการอยู่อาศัยควบคู่กันไปด้วย โดยสถาบันสิ่งแวดล้อมไทยได้ดำเนินงานในเรื่องนี้มาอย่างต่อเนื่อง ในการดูแลแหล่งธรรมชาติในเมือง การจัดการขยะและของเสีย การเข้าถึงโครงสร้างและการบริการพื้นฐาน การพัฒนาย่านที่อยู่อาศัยให้ปลอดภัย ระบบขนส่งที่มีประสิทธิภาพ มีพื้นที่สีเขียวที่เพียงพอสำหรับทุกคน ตลอดจนการลดความเสี่ยงและเตรียมความพร้อมรับมือจากภัยพิบัติ โดยการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน การมีส่วนร่วมในการกำหนดกลยุทธ์การพัฒนาท้องถิ่นและในระดับประเทศ 

การฟื้นฟูเมืองจึงต้องมองให้ครอบคลุม ทั้งการพัฒนาที่อยู่อาศัยให้เพียงพอ ให้ความสำคัญต่อการปรับปรุงสภาพแวดล้อมเมือง การเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานและบริการที่จำเป็น ตลอดจนการวางแผนรองรับการขยายตัวของเมืองในอนาคตและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยคำนึงถึงความเท่าเทียนและไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
 

---

เรียบเรียงโดย :
คุณสุทัสสา วงศ์ราช
ผู้จัดการโครงการ สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย